19.09.2019

Projekt „HIZBUT JÁMM” Raphael Rogiński, Mamadou Ba, Noums Balani Dembele, Paweł Szpura

Projekt Hizbut Jámm jest poświęcony transowym kulturom i praktykom Zachodniej Afryki. To także sięgnięcie do psychodelicznych wpływów w muzyce lat 70-tych z tego obszaru – zespołów z Togo, Beninu czy Nigerii. Muzycy biorący udział w projekcie są również głęboko osadzeni w tradycjach tamtejszej muzyki źródeł. Mistyczne teksty, mówiące o silnej odpowiedzialności człowieka za swój los i los świata korespondują z jednostajnym rytmem, dynamiką i zmieniającymi się barwami instrumentów. Pozwala to w pełni wtopić się w ich przesłanie. Instrumentarium jest połączeniem tradycji i współczesności – obok balafonu i ngoni wybrzmiewają gitary, a obok bębna ramowego perkusja.

Hizbut Jámm tworzą Raphael Rogiński, Mamadou Ba, Noums Balani Dembele i Paweł Szpura. Polscy muzycy znani są ze sceny eksperymentalnej, razem tworzą zespoły m.in. Cukunft i Vovoka, są również kreatorami wielu projektów z pogranicza różnych stylistyk. Mamadou Ba to aktor, muzyk, dramaturg i performer z Senegalu, członek międzynarodowej grupy artystycznej LaFabriks. W takim triu występowali już kilkukrotnie. Tym razem dołączy do nich Noums Balani Dembele, młody utalentowany harfista i balafonista z Burkina Faso.

KROKE I URNA CHAHAR – TUGCHI

Muzyczne spotkanie tria Kroke z niezwykłą mongolską wokalistką Urną Chahar-Tugchi. Z artystami z Kroke Urna przyjaźni się od wielu lat, a jednym z owoców tej znajomości jest wydana w 2018 roku wspólna płyta „Ser” („Przebudzenie”).

Urna pochodzi z tradycyjnej rodziny pasterzy ze stepów Ordos w Mongolii Wewnętrznej. Talent muzyczny rozwinęła podczas nauki gry na cymbałach yangqin – namówił ją do tego jeden z profesorów Konserwatorium Muzycznego w Szanghaju, który usłyszał młodą artystkę podczas wakacji w Hohhot (stolica Mongolii Wewnętrznej). Urna zdecydowała o przeprowadzce do Szanghaju w wieku 18 lat, jednak tam porzuciła instrument na rzecz rozwijania możliwości swojego wyjątkowego głosu. Wspomina, że jedna z nauczycielek nagrywała wówczas tradycyjne pieśni w jej wykonaniu i to zachęciło ją do dalszego śpiewania.

Śpiew Urny to przeżycie prawie teatralne, przywołujące obcowanie z naturą, świat mongolskich baśni, legend i filozofii. Niektórzy przyrównują go nawet do ceremonii religijnej. Natomiast mieszkańcy Ordos nazywają często swój region „Morzem Pieśni”. W kompozycjach i tekstach Urna przekazuje ducha Mongolii i klimat nomadycznego życia w stepie, a swoimi swobodnymi improwizacjami wyznacza nowe kierunki w muzyce własnych korzeni. Wiele wykonywanych przez Urnę melodii pochodzi także z repertuaru jej ukochanej babci, której obiecała dbać o swoją kulturową tożsamość.

Trio Kroke obecne jest na światowej scenie od ponad 25 lat, początkowo koncentrowało się na muzyce klezmerskiej, obecnie czerpie inspiracje z muzyki etnicznej różnych kultur. To laureaci wielu prestiżowych nagród i wyróżnień (m.in. nagrody Niemieckiej Krytyki Muzycznej), ich płyty znalazły się w czołówce World Music Charts Europe, a oni sami występowali na największych europejskich festiwalach. Współpracowali z takimi sławami jak: Steven Spielberg, Peter Gabriel, Nigel Kennedy, a także z Krzysztofem Herdzinem, Edytą Geppert, Anna Marią Jopek i Mają Sikorowską.